Дондог гэгч нас сүүдэр дөч гарсан, бас хөнжлийн ажилд шаггvй дуртай нэгэн эр амьдарч байлаа.
Тэрбээр нэгэн өдөр “Таван хошуу малаас хоёрыг нь маллаж үзлээ. Хангай газрын хүн би элсэн говьд амьдардаг тэмээ гэгч малыг маллаж үзье. Нутаг олондоо тэмээгээр гайхуулж, зах зээлийн энэ vед ноосыг нь зарж хөлжинө хэмээн бодолд хөтлөгдсөөр говийн аймгаас тэмээ гэгч лут амьтныг олж ирэхээр зорьжээ.
Явсаар байж. Явсаар байж. Ангаж цангаж хамар хавчиж vхдэгийн ирмэг дээр амь наана там цаана явтал аз тvшиж ганц гэр тааралдаж, дөрөө мултлав. Өөрийнх нь vеийн толиотой царайтай авгай Дондогийг угтан тосч, амар амгаланг айлтгаж, гэртээ оруулж, ингэний сүүтэй цай, тос даасан шаргал ааруулаар дайлж тухлуулжээ. Энэ авгай ганц бие бололтой. Яриа хөөрөө сайтай, ааш зан ялдамхан, ярьж хуучилж суугаад цочтол нь тас тас хөхөрнө.
Энэ авгай Дондогийн аазгайг хөдөлгөж, олон сар хагассан нөгөөхийг нь гозолзуулна. Гэвч урт замд харшин гандаж, туйлдсан ухна Дондог бөх бат нойрсжээ. Сайх авгай борцтой шөл, ингэний шимийн архи бvлээтгэж зэхээд Дондогийг сэрээж барив. Энэ бvхнийг идэж уусан тэр, тамир тэнхээ орж царай зvс засарч гадаа гарч алсыг ажиглан харж, гvн бодолд умбав. Орой ч болж нөгөө авгай ингэ ботгоо нийлvvлж, сvv саалиа хөөрvvлж, тэр нэгэн өдрийнх нь ажил дуусав. Тэрбээр зөөлөн гудас дэвсч ор засаж Дондогийг амраав.
Дондогийн бvх алжаал тайлагдаж, болдоггvй бор нь сэрэлд орж эхэллээ. Гэтэл ашгvй нөгөө авгай ч “За хө, Дондог оо нойр чинь хvрч байна уу. Хоёулаа хавирга нийлvvлж хамт унтдаг хэрэг ээ” хэмээн өвөрт нь орж хэвтэв. Дондог ч эр хvн л юм хойно санаачилгыг гартаа аван хvvхний хувцсыг тайчихаар оролдов. Бvсгvй ч юм vзсэн хашир бололтой юу юуны духанд хvрэлгvй бvх хувцсаа өөрөө тайчин хаях нь тэр. Дондог бvсгvйн салтаан завсар гараа оруулж, умдагных нь vсийг сөргvvлэн илтэл хvvхний салтаа аль хэдийнэ чийг даран норжээ. Хvvхэн ч “ммм” гэхчлэн яраглаж хамаг биеэ тушаан өглөө. Хагассан Дондог хvvхний сэрийсэн том хөхийг нь баахан элдэвлэж vнсэн таалж, хөхөн шимэв. Хvvхэн ч ангир цээжээ оволзуулан байж хvлээж авав.Дараа нь Дондог хvvхний салтааг мөн л энхрийлэн таалаад хамгийн сvvлд болдоггvй бор эрхтнээ шургуулахад хvvхэн эмзэглэн ярвайн байж дуу алдлаа. Дондогийн боовыг халуухан бариухан, нялцгай орчин хvлээж авах нь нэн таатай. Дондог хурд хvчээ аван догиулсаар, хvvхэн ч угтуулсаар тэдний бие мэдээ алдан тавирч цөцгийн хуран бороо оруулав.
Дондог нэг л тавьчихаад тэнхэл алдран буруу харан хэвтэн нойрмоглож эхлэв. Гэтэл бvсгvй Дондогийн нөгөөхийг нь атгаж vзсэнээ “Яасан нэрэлхvv эр вэ” гэж тас тас хөхөрснөө тvний дээр гарч нөгөөхийг нь өөрийнхөө нөгөөхөд оруулан озолцож эхлэв. Дондог ийм байрлалаар арай vзэж амжаагvй байсан юмсанжээ. Угийн нэрэлхvv зантай Дондог аль ч учраа ололгvй янцаглаж хэвтэхээс цаашгvй бvр сvvлдээ гөлийжээ.
Хангай газрын сайхь эрчvvдэд, говийн хvvхнvvд юу чаддагаа vзvvлнэ гэсээр тас тас хөхөрсөөр бууж хvзvvгээр нь тас тэврэн хэвтэв.
Нэн удалгvй Дондогийн нөгөөхийг барьж vзсэнээ “нэг шөнийн таван цохио даадаггvй яасан муу ёрын эр вэ” гэж нөгөөхийг нь хуруугаараа оролдож оролдож гозойлгож босгоод угаар нь самбайгаар боож дээрээс нь мордон хөдөлж гарав. Тэгснээ гvзээнд хийсэн ус шиг сулбайгаад урамгvй гэдэг нь таананд цадсан тарган ирэг гаргаж шөл өгч тэнхрvvлж авна аа хө” гэж тас тас хөхөрсөөр байв.
Тэр өдрөөс хойш говийн хvvхэн Дондогийг vнэгvй тэжээж, шагналд нь шөнөжин ноолж хонох болсон билээ. Харин маргааш нь хvч тамирыг нь сэлбэж хоол унд, айраг цагаагаар шахаж гарна. Дондог өөрийгөө ямар азтай хvн бэ гэж шагширна. Говь нутагт эрийн мөрөөсөл болсон хvvхнvvд дvvрэн байдгийн нэг нь сайхь бvсгvй ажээ. Бvсгvй цохионы ажилдаа дэндvv гарамгай нэгэн байсан агаад Дондог тvvнээс маш их зvйл сурч авчээ. Араас, хажуунаас гэхчлэн олон янзын байрлалаар vзэхэд даанч бахтай. Гэвч энэ аз жаргал хэдий хvртэл vргэлжлэхийг тааварлах аргагvй байв. Бvсгvй олон жил эрийн мөрөөсөл болохоор ийм донтой болчихдог юм байна гэж тайлбарлажээ. Говийн ганц бие бvсгvйг олж ирэх азтай эр гардаггvй байсан бололтой.
